تعریف مدیریت منابع انسانی چیست و چرا مهم است؟

هر سازمانی برای پیشبرد اهداف خود به نیروی انسانی نیاز دارد، بنابراین در یک کلام اگر بخواهیم به این پرسش پاسخ دهیم که منابع انسانی چیست باید بگوییم دُرهای گران‌بهای هر جامعه، هر کشور و هر سازمانی است. هر یک از این نیروها بر اساس نقش‌های مخصوص به خود در سازمان فعالیت می‌کنند. تمام این افراد که در یک مجموعه مشغول به کار هستند، تحت عنوان «منابع انسانی» نامیده می‌شوند. با این وجود، در ادبیات سازمانی و کسب‌وکار، منابع انسانی واحدی است که وظیفه مدیریت عملکرد و ارتباطات نیروی انسانی را بر عهده دارد. اهمیت مدیریت منابع انسانی به قدری است که امروزه تمام سازمان‌ها نیازمند متخصصانی در این حوزه هستند که از جدیدترین متدهای روز دنیا آگاهی داشته باشد. اگر دوست دارید بدانید مدیریت منابع انسانی چیست و چه وظایفی دارد، این مطلب را تا انتها مطالعه کنید تا به پاسخ سوالتان دست یابید.

مدیریت منابع انسانی چیست؟

به احتمال زیاد پیش از آشنا شدن با وظایف و اصول منابع انسانی، قصد دارید بدانید که منابع انسانی چیست و شامل چه چیزهایی می‌شود. مدیریت منابع انسانی در حقیقت شامل مجموعه فعالیت‌هایی است که به منظور رسیدگی به امور کارکنان و سایر ذی‌نفعان یک سازمان طراحی شده است.

واحد منابع انسانی همواره سعی در یافتن راهی کارآمد دارد تا به وسیله آن، کارکنان و سازمان به بهره‌وری بالاتری برسند. این بخش باید به پشتیبانی از سیاست‌هایی بپردازد که بر اساس فرهنگ سازمان، برنامه‌های استراتژیک و اهداف تجاری آن طراحی شده‌اند.

کسی که مدیریت منابع انسانی را بر عهده دارد، باید کارمندان شرکت را زیر نظر داشته باشد؛ در صورت نیاز به آن‌ها آموزش دهد و حتی نقش‌هایی جدید برای آن‌ها تعریف کند. با این وجود، مدیریت منابع انسانی تنها مختص فردی در پست مدیریت این منابع نیست؛ بلکه تمامی مدیران سازمان در این حوزه نقش دارند و باید در کنار وظایف تخصصی خود، به مواردی همچون اهدای پاداش، بالا بردن انگیزه و حفظ و نگه‌داری کارکنان نیز توجه داشته باشند.

اهمیت این موضوع آنقدر زیاد است که برخی سازمان‌ها افراد فعال در حوزه مدیریت منابع انسانی خود را ملزم به شرکت در دوره آموزش منابع انسانی کرده و از آن‌ها می‌خواهند به صورت تخصصی در این زمینه آموزش ببینند.

دقیق‌ترین تعریف منابع انسانی چیست؟

تا به اینجا دیدگاهی کلی در خصوص منابع انسانی کسب کرده‌ایم؛ اما خوب است نگاهی دقیق‌تر به این مفهوم بیندازیم و بررسی کنیم که معنای لغوی مدیریت منابع انسانی چیست: عبارت مدیریت منابع انسانی از سه واژه انسان، منبع و مدیریت تشکیل شده و لازم است برای فهم مفهوم دقیق عبارت، معنای هر واژه را بدانیم.

• واژه انسان بیانگر نیروی ماهری است که درون سازمان کار می‌کند.
• منبع عبارت است از دسترسی محدود یا کمیاب به چیزی.
• منظور از مدیریت نحوه استفاده از منابعی محدود یا کمیاب به صورت بهینه در جهت رسیدن به اهداف و برنامه‌های سازمان است.

با توجه به این تعریف‌ها می‌توان دریافت که هدف از مدیریت منابع انسانی، به‌کارگیری نیروی کار ماهر به صورت بهینه است تا اهداف مورد نظر سازمان تحقق پیدا کند.

تعریف مدیریت منابع انسانی از دید بزرگان این حوزه

می‌دانیم که اصلی‌ترین مفهوم برای مدیریت منابع انسانی، فرآیند مدیریت اعضا و پرسنل یک سازمان است. با این وجود، محققان و اندیشمندان بسیاری در این حوزه به تحقیق پرداخته‌اند و در پاسخ به سوال «منابع انسانی چیست؟» تعریف‌های مختلفی ارائه کرده‌اند که خواندن آن‌ها خالی از لطف نیست.

یکی از نظریه‌پردازان مشهور به نام ادوین فلیپو (Edwin B. Flippo)، درباره اینکه تعریف منابع انسانی چیست می‌گوید: «برنامه‌ریزی، سازماندهی، هدایت، کنترل تدارکات، توسعه، جبران خسارت، ادغام، نگهداری و تفکیک نیروی انسانی به منظور دستیابی به اهداف فردی، سازمانی و اجتماعی».

تعریف موسسه ملی مدیریت شخصی هند (NIPM) نیز بدین شرح است: «بخشی از مدیریت که به افراد در محل کار و روابط آن‌ها در یک شرکت مربوط می‌شود. هدف آن گرد هم آوردن و رسیدن به یک سازمان مؤثر از مردان و زنانی است که شرکت را تشکیل می‌دهند و با در نظر گرفتن رفاه افراد و گروه‌های کاری، آن‌ها را قادر می‌سازد تا بهترین سهم خود را در موفقیت آن داشته باشند».

دیسنزو و رابینز، از صاحب‌نظران دیگری هستند که تعریف مدیریت منابع انسانی را به این شکل ارائه داده‌اند: «مدیریت منابع انسانی به بُعد افراد مربوط می‌شود.» از آن‌جایی که هر سازمانی، صرف نظر از نوع سازمان از افراد تشکیل شده است، کسب خدمات، توسعه مهارت‌ها، ایجاد انگیزه برای بهبود عملکرد افراد و اطمینان از اینکه آن‌ها همچنان تعهد خود را به سازمان حفظ می‌کنند، برای دستیابی به اهداف سازمانی ضروری است.

تکامل مدیریت منابع انسانی از گذشته تا به حال

برای دانستن اینکه منابع انسانی یعنی چه، خوب است به سیر تکامل این تخصص توجه کنید. اگر نگاهی به تاریخچه مدیریت منابع انسانی بیندازید، تغییرات بسیاری در آن مشاهده می‌کنید که موجب پررنگ‌تر شدن نقش آن گردیده است.

تا چند سال اخیر، این بخش از سازمان نقشی اداری داشت؛ نه نقشی استراتژیک. به طور مثال وظایف آن به رسیدگی به امور دستمزدها، نظارت بر تکمیل فرم‌ها، تهیه هدیه تولد برای اعضای سازمان و برنامه‌ریزی برای گردش کارمندان محدود می‌شد. از این رو آن را به عنوان عاملی مهم در پیشرفت سازمان نمی‌دانستند.

با گذشت زمان، این وظایف تغییر کردند و واحد منابع انسانی به یکی از عوامل موثر در تصمیم‌گیری، مدیریت استراتژیک و برنامه ریزی منابع انسانی در سازمان تبدیل شد. به گونه‌ای که مدیران ارشد تصمیمات کلان خود در خصوص تعریف نقش‌های پرسنل، حضور یا عدم حضور افراد در سازمان و برنامه‌ریزی برای آینده نیروی کار را با مشورت کارشناسان و مدیران منابع انسانی اتخاذ می‌کنند.

اهمیت مدیریت منابع انسانی چیست؟

امروزه با آشکار شدن تاثیر روابط انسانی و شرایط کاری بر عملکرد پرسنل سازمان‌ها، نمی‌توان اهمیت مدیریت منابع انسانی را نادیده گرفت. نقش این بخش از سازمان در دستیابی به اهداف بسیار حیاتی است و فعالیت‌های آن می‌تواند تاثیرات مثبتی بر عملکرد کلی سازمان داشته باشند؛ اما برجسته‌ترین مصادیق اهمیت منابع انسانی چیست؟

پیشرفت نیروی کار

واحد منابع انسانی با نظارت و فعالیت خود، می‌تواند مانع از خروج نیروی کار و فراموش شدن اهداف و نقش‌ها شود. این بخش از سازمان قادر است با ارائه آموزش‌، راهنمایی و توسعه حرفه‌ای کارکنان، آن‌ها را رشد دهد تا موجب پیشرفت هر چه بیشتر سازمان شوند.

بهبود روحیه همکاری و ارتباطات اجتماعی

مهارت‌های نرم یا همان مهارت‌های ارتباطی تاثیر بسیاری بر عملکرد منابع انسانی و سازمان دارند. کارشناسان منابع انسانی به عنوان پیونددهنده پرسنل با یکیدیگر و با سازمان، قادرند روابط بین فردی را بهبود دهد و صمیمیت را میان پرسنل بالا ببرند.

متعهد کردن پرسنل به اهداف تجاری

مسئولین بخش مدیریت منابع انسانی باید از آینده ایده‌آلی که برای سازمان تصور می‌شود، آگاهی داشته باشند و اهداف فعلی آن را به طور دقیق شناسایی کنند. در این صورت قادر خواهند بود کارکنان را از برنامه‌های استراتژیک آگاه سازند و درک آن‌ها را نسبت به اهداف شرکت بالا ببرند. نتیجه این اتفاق تعهد بیشتر آن‌ها به سمت شغلی خود خواهد بود.

حمایت از اعضای تیم و انتقال حس ارزشمندی به آن‌ها

حمایت از پرسنل به صورت‌های مختلف مانند برگزاری کارگاه‌های آموزشی برای کارمندان قدیمی‌تر و راهنمایی کارمندان جدیدالورود صورت می‌گیرد. شناخت هر فرد و ویژگی‌های او و همچنین شنیدن نظراتش می‌تواند به مدیران دیدی وسیع در خصوص نیازهای کارمندان دهد. این موضوع به کارمندان نشان می‌دهد که همه آن‌ها ارزشمند هستند و نیازهایشان دیده می‌شود.

حقوق مدیران و کارشناسان منابع انسانی چقدر است؟

مدیران منابع انسانی در ایران میانگین حقوق بالایی در سازمان دارند، طبیعتا حقوق کارشناسان این حوزه کمتر است، با این حال با توجه به اینکه منابع انسانی مثل قلب سازمان است، معمولا از سوی مدیران عالی رتبه، اهمیت ویژه‌ای به آن‌ها داده می‌شود.

جالب اینکه تقاضا برای این شغل نیز در سال‌های گذشته چه در ایران و چه در دنیا، افزایش قابل توجهی داشته است و گفته می‌شود در سال 2023 تا 13درصد افزایش تقاضا برای این شغل وجود دارد.

ما در مقاله جداگانه‌ای درباره حقوق مدیر منابع انسانی و کارشناسان این حوزه توضیحات کاملی دادیم که می‌توانید مطالعه کنید.

منابع انسانی با چه چالش‌هایی روبرو است؟

واحد منابع انسانی یکی از پرچالش‌ترین بخش‌های سازمان است، می‌پرسید چرا؟ چون هم باید دلبر مدیران باشد و هم دلدار کارمندان! وضعیت سختی است و اگر این واحد بخواهد صرفا تامین کننده منافع یک طرف باشد، شک نکنید آن سازمان، تبدیل به یک سازمان سمی خواهد شد.

طبیعتا مدیران انتظاراتی از نیروی انسانی خود دارند که باید این انتظارات برآورده شود و در سوی دیگر، کارگران و کارمندان هستند که باید به نیازهایشان پاسخ داد و شرایط خوبی برای کار برایشان فراهم کرد.

بنابراین چالش های منابع انسانی واقعا زیاد است و نوع برخوردهای این واحد باید بسیار با دقت باشد. ما مطلب کاملی درباره این موضوع منتشر کردیم که با کلیک روی آن می‌توانید به صورت مفصل آنرا مطالعه کنید.

وظایف مدیریت منابع انسانی چیست؟

بخش منابع انسانی از وظایف و مسئولیت‌های مهم و ویژه‌ای برخوردار است که باید به صورت کاملا دقیق انجام شوند. به دلیل اهمیت و تعدد این وظایف، ما در مطلب دیگری به معرفی شرح وظایف واحد منابع انسانی پرداختیم که مطالعه آن می‌تواند دیدگاه شما در این زمینه را توسعه دهد. با این وجود، در ادامه نیز برخی از آن‌ها را ذکر می‌کنیم تا دریابید که اصلی‌ترین وظایف منابع انسانی چیست.

جذب و استخدام پرسنل

یکی از مهم‌ترین وظایف کارشناسان منابع انسانی آن است که شایسته‌ترین افراد را برای پیوستن به سازمان انتخاب کنند. آن‌ها موظف‌اند در ابتدا نیاز سازمان و دپارتمان مربوطه برای نیروی جدید و مسئولیت‌های آن نیرو را شناسایی کرده و از روشی کارآمد برای دستیابی به متقاضیان استفاده کنند.

با بررسی رزومه‌های دریافتی و انتخاب کاندیداها، فرآیند مصاحبه شروع شده و با در نظر گرفتن مهارت‌ها، شایستگی‌ها و تجربیات متقاضیان، در نهایت فرد منتخب را برای ورود به سازمان انتخاب می‌شود.

آموزش به کارمندان

کارشناسان منابع انسانی باید پس از ورود نیروهای جدید، منابع آموزشی مورد نیاز را برای آن‌ها فراهم کنند. این کار به کارمندان کمک می‌کند تا ویژگی‌ها و خصوصیات لازم برای شروع به کار را به دست آورند و عملکرد بهتری از خود به نمایش بگذارند. علاوه بر آموزش مسئولیت‌های مربوطه، تمام نکات مهم همچون اهداف شرکت، قوانین و سیاست‌های کاری نیز باید برای پرسنل روشن شود.

توسعه استعداد کارکنان

منابع انسانی تنها به آموزش وظایف پرسنل بسنده نمی‌کند. بلکه در تلاش است تا پس از استخدام و آموزش به کارمندان، مهارت‌ها و توانایی‌های آنان را توسعه ببخشد. در صورت تحقق این هدف، علاوه بر توسعه فردی پرسنل، نیاز سازمان به نیروهای جدید نیز مرتفع شده و هزینه‌های استخدام کاهش پیدا می‌کند.

ایجاد امنیت شغلی برای کارکنان

برای آنکه بتوان کارمندان را به کار خود متعهد کرد، باید امنیت شغلی را برای آنان برقرار نمود. متخصصان منابع انسانی وظیفه دارند با روش‌های مختلف، تدابیری بیاندیشند تا این نیاز پرسنل به درستی برآورده شود. برقراری امنیت شغلی موجب می‌شود کارمندان برای مدت زمان طولانی‌‌تری در سمت خود باقی بمانند و شرکت نیروهای کارآمد خود را از دست ندهد.

چارت منابع انسانی به چه شکل است؟

منابع انسانی در سازمان‌های مختلف، چارت متفاوتی دارد، به عنوان مثال واحد منابع انسانی در یک استارتاپ خیلی از واحد منابع انسانی در یک وازرتخانه متفاوت است. بنابراین باید این چارت را با توجه به اسکیل کسب و کارها، تقسیم بندی کرد، بهترین تقسیم بندی عبارتند از:

• سازمان های کوچک
• سازمان های متوسط
• سازمان های بزرگ

هر کدام از این موارد چارت مختلفی دارد که ما در اینجا فقط به آن اشاره کردیم و برای توضیح هر یک، توصیه می‌کنیم مطلب چارت منابع انسانی را مطالعه کنید.

تاثیرات سازمانی مدیریت منابع انسانی چیست؟

یکی از تاثیرات اساسی واحد منابع انسانی در هر سازمان به برنامه‌ریزی استراتژیک مربوط می‌شود. چرا که این واحد می‌تواند با ارائه راهکارهای مناسب، منجر به کسب سود بیشتر توسط سازمان و نزدیک شدن هر چه بیشتر آن به چشم‌انداز خود گردد.

برخلاف گذشته که مدیران منابع انسانی وظیفه خود در قبال کارمندان را محدود به مسائلی مانند استخدام یا اخراج می‌دانستند، امروزه تلاش می‌کنند تا با برنامه‌ریزی‌های اساسی، به پیشبرد اهداف شرکت کمک کنند. آن‌ها برای یافتن راهکارهای مناسب، از استراتژی‌های خاصی در حوزه منابع انسانی کمک می‌گیرند تا بتوانند سازمان را به اهداف تجاری و برنامه‌هایی که طراحی کرده‌اند، برسانند؛ اما استراتژی منابع انسانی چیست؟

ارزیابی وضعیت فعلی سازمان

قبل از هر اقدامی، یک کسب‌وکار باید بداند در حال حاضر در چه وضعیتی قرار دارد و ساختارهای آن چگونه است. انجام چنین بررسی‌هایی در حوزه منابع انسانی به این معناست که پرسنل از لحاظ کیفیت عملکرد مورد ارزیابی قرار گیرند. در این صورت افرادی که عملکرد خوبی دارند و می‌توانند در جایگاه بهتری قرار گیرند، شناسایی خواهند شد.

با استفاده از سیستمی تحت عنوان SWOT می‌توان نقاط ضعف و قوت سازمان را شناسایی کرد و مشخص کرد که تهدیدها و فرصت‌های سازمان و واحد منابع انسانی چیست. پس از جمع‌آوری اطلاعات، متخصصان منابع انسانی باید تلاش کنند تا با ارائه آموزش‌های مختلف به پرسنل، در جهت کاهش نقاط ضعف و مصون ماندن از تهدیدها گام بردارند. همچنین بر روی نقاط قوت تمرکز کنند و از فرصت‌ها نهایت استفاده را داشته باشند.

تعیین یک چشم‌انداز برای سازمان

پس از  ارزیابی سازمان و شناسایی نقاط قوت و ضعف، نوبت به هدف‎گذاری و تلاش برای رسیدن به آن در مدت زمانی مشخص می‌رسد. بخش منابع انسانی یک شرکت می‌بایست راهنمای کارمندان جهت تصور یک آینده ایده‌آل سازمانی باشد و چشم‌اندازی روشن برای آن‌ها بسازد.

در صورت داشتن یک چشم‌انداز قوی، کارمندان می‌دانند که استراتژی‌های مدیریت منابع انسانی چیست و هر فرد چه وظیفه‌ای در جهت پیاده‌سازی آن‌ها دارد. حتی ممکن است واحد منابع انسانی برای تحقق اهداف سازمانی، وظایف پرسنل را تغییر دهد یا اقدام به تعریف مسئولیت‌های جدید و تخصیص بودجه‌ای معین برای آن‌ها نماید.

مقاله مرتبط: چگونه مدیر منابع انسانی شویم (با این روش صندلی مدیر منابع انسانی مال شما است)

ارزیابی عملکرد و تصمیم‌گیری برای رسیدن به اهداف

با تعیین استراتژی‌های سازمانی و شروع فعالیت‌های مربوطه، یکی دیگر از وظایف منابع انسانی یعنی ارزیابی عملکرد آغاز می‌شود. متخصصان این واحد وظیفه دارند داده‌های مربوط به عملکرد و فعالیت‌های کارکنان را جمع‌آوری کرده و میزان پیشرفت یا پسرفت سازمان و نزدیکی آن به اهداف را در طول یک مدت معین شناسایی کنند. با مشخص شدن نتیجه بررسی‌ها باید در خصوص چگونگی ادامه فعالیت و تغییرات مورد نیاز جهت بهینه‌سازی فرآیندها و فعالیت‌ها تصمیم‌ بگیرند.

پ

تعریف حسابداری منابع انسانی

یکی از زیرمجموعه‌های منابع انسانی، حسابداری منابع انسانی است، البته این حسابداری به معنی یک بخش مجزا در واحد منابع انسانی نیست، بلکه به نوعی یکی از وظایف مدیران این بخش از سازمان است.

اگر بخواهیم معنی و مفهوم حسابداری منابع انسانی را خیلی مختصر و مفید تعریف کنید می‌توان گفت، به اندازه گیری اطلاعات اقتصادی و هزینه‌های نیروی انسانی گفته می‌شود که به صورت دوره‌ای گزارش آن به مدیران مجموعه ارائه می‌شود. به نوعی از ترکیب حسابداری و منابع انسانی، حسابداری منابع انسانی پدید می‌آید که قسمت‌های مشترکی با یکدیگر دارند.

مقاله مرتبط: حسابداری منابع انسانی چیست؟

مروری دوباره بر آنچه در این مطلب گفتیم

ما در این مطلب تلاش کردیم تا به زبان ساده به شما بگوییم منابع انسانی چیست و چه اهمیتی در پیشبرد اهداف سازمان دارد؛ همان‌طور که بیان شد، این بخش از سازمان می‌بایست سیاست‌هایی را تعیین و اجرا کند تا روابط میان کارمندان سامان ‌یابد و اهداف شرکت متحقق شود. در واقع مدیریت منابع انسانی باید در جهت آشنایی پرسنل با اهداف شرکت و ترغیب آن‌ها برای حرکت در مسیر دستیابی به اهداف، فعالیت کند. در پایان پیشنهاد می‌کنیم نظرات خود را در خصوص این مطلب با ما به اشتراک بگذارید و برایمان بنویسید که از نظر شما «منابع انسانی یعنی چه؟»